Bỏ qua tới nội dung chính
Clinic Hub Logo
Clinic Hub
Blog
← Quay lại Blog
Sức khỏe

Khám sức khỏe định kỳ theo độ tuổi: nên kiểm tra gì?

Clinic Hub
khám sức khỏe định kỳtầm soátphòng bệnhsức khỏe gia đình

Read this article in English →

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện những vấn đề chưa gây triệu chứng. Nên kiểm tra gì và bao lâu một lần tùy vào tuổi, giới và nguy cơ của từng người. Bài viết tóm tắt các mốc do WHO, Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng Hoa Kỳ (USPSTF), CDC và NHS (Anh) khuyến nghị.

Vì sao nên khám khi đang thấy khỏe

WHO cho biết phần lớn người bị tăng huyết áp không có triệu chứng, và cách duy nhất để phát hiện là được nhân viên y tế đo huyết áp. Buổi khám định kỳ là dịp đo những chỉ số như vậy, cập nhật tiêm chủng và trao đổi về nguy cơ của riêng bạn. Xem thêm cách đo huyết áp tại nhà.

Khuyến nghị khác nhau giữa các nước

Mỗi quốc gia và tổ chức có lịch riêng. Ví dụ, USPSTF khuyên bắt đầu tầm soát ung thư cổ tử cung từ 21 tuổi, còn WHO khuyên từ 30 tuổi. Các mốc dưới đây chỉ để tham khảo. Tại Việt Nam, hãy theo hướng dẫn của Bộ Y tế và lời khuyên của bác sĩ, người sẽ điều chỉnh theo tiền sử bản thân và gia đình bạn.

Trẻ em và thanh thiếu niên

  • Khám định kỳ: AAP đề nghị nhiều lần khám trong 2 năm đầu, sau đó mỗi năm một lần từ 3 đến 21 tuổi, để theo dõi tăng trưởng, phát triển, dinh dưỡng và tiêm chủng.
  • Tiêm chủng: tiêm đủ các mũi theo lịch của Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia (miễn phí cho trẻ em); hỏi trạm y tế nơi bạn sống. WHO ưu tiên tiêm vắc xin HPV cho trẻ gái 9–14 tuổi.
  • Mắt: USPSTF khuyên kiểm tra thị lực ít nhất một lần khi trẻ 3–5 tuổi.
  • Răng: AAP khuyên khám nha khoa lần đầu sau khi mọc chiếc răng đầu tiên, chậm nhất lúc tròn 1 tuổi. Với người dưới 18 tuổi, NHS cho biết hai lần khám răng cách nhau tối đa 1 năm.
  • Mỡ máu: CDC khuyên xét nghiệm ít nhất một lần lúc 9–11 tuổi và một lần nữa lúc 17–21 tuổi.
  • Sức khỏe tâm thần: USPSTF khuyên sàng lọc trầm cảm ở thanh thiếu niên 12–18 tuổi.

Người lớn 18–39 tuổi

  • Huyết áp: USPSTF khuyên đo 3–5 năm một lần nếu trước đó bình thường và không có nguy cơ; mỗi năm một lần nếu có nguy cơ như thừa cân, béo phì.
  • Mỡ máu: theo CDC, phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh nên kiểm tra 4–6 năm một lần; thường hơn nếu có bệnh tim, đái tháo đường hoặc gia đình có người mỡ máu cao.
  • Viêm gan B và C: CDC khuyên mọi người từ 18 tuổi xét nghiệm ít nhất một lần trong đời.
  • Ung thư cổ tử cung: USPSTF: 21–29 tuổi xét nghiệm tế bào 3 năm một lần; 30–65 tuổi xét nghiệm tế bào 3 năm, xét nghiệm HPV 5 năm, hoặc kết hợp cả hai 5 năm một lần. WHO: từ 30 tuổi, xét nghiệm hiệu năng cao 5–10 năm một lần; phụ nữ sống chung với HIV từ 25 tuổi, 3–5 năm một lần.
  • Sức khỏe tâm thần: USPSTF khuyên sàng lọc trầm cảm ở mọi người trưởng thành, và sàng lọc rối loạn lo âu ở người đến 64 tuổi.
  • Mắt: Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) khuyên người dưới 40 tuổi có mắt khỏe khám mắt toàn diện 5–10 năm một lần.
  • Răng: NHS cho biết hai lần khám răng có thể cách nhau từ 3 tháng đến 2 năm, tùy nha sĩ đánh giá.
  • Tiêm chủng: CDC khuyên mọi người từ 6 tháng tuổi tiêm vắc xin cúm mỗi mùa.

Người 40–64 tuổi

Tiếp tục các mục trên, và thêm:

  • Huyết áp: đo mỗi năm một lần từ 40 tuổi (USPSTF).
  • Cân nặng và đường huyết: USPSTF khuyên tầm soát tiền đái tháo đường và đái tháo đường típ 2 ở người 35–70 tuổi thừa cân (BMI từ 25) hoặc béo phì; nếu kết quả bình thường, 3 năm một lần có thể hợp lý. Với người Mỹ gốc Á, USPSTF gợi ý cân nhắc từ BMI 23.
  • Ung thư đại trực tràng: tầm soát từ 45 đến 75 tuổi (USPSTF).
  • Ung thư vú: phụ nữ 40–74 tuổi chụp X-quang tuyến vú 2 năm một lần (USPSTF).
  • Ung thư phổi: chụp CT liều thấp mỗi năm cho người 50–80 tuổi đã hút từ 20 bao-năm trở lên, đang hút hoặc mới bỏ trong vòng 15 năm (USPSTF).

Từ 65 tuổi

  • Xương: USPSTF khuyên phụ nữ từ 65 tuổi đo mật độ xương; phụ nữ sau mãn kinh trẻ hơn nên đo nếu đánh giá cho thấy nguy cơ gãy xương tăng. Với nam giới, bằng chứng chưa đủ để khuyến nghị.
  • Mắt: khám mắt 1–2 năm một lần (AAO).
  • Thính lực: WHO xếp người cao tuổi vào nhóm cần sàng lọc nghe kém.
  • Ung thư đại trực tràng: từ 76 đến 85 tuổi, bác sĩ cân nhắc theo từng người (USPSTF).
  • Ung thư cổ tử cung: USPSTF không khuyên tiếp tục sau 65 tuổi nếu các lần tầm soát trước đầy đủ và không có nguy cơ cao.
  • Trầm cảm và tiêm chủng: vẫn nên sàng lọc trầm cảm (USPSTF) và tiêm vắc xin cúm mỗi mùa (CDC).

Chuẩn bị cho buổi khám

  1. Liệt kê mọi thuốc đang dùng, kể cả thuốc không kê đơn, vitamin, thực phẩm bổ sung và thảo dược.
  2. Ghi lại triệu chứng: bắt đầu khi nào, kéo dài bao lâu.
  3. Ghi lại bệnh đã mắc, phẫu thuật, dị ứng và bệnh của bố mẹ, anh chị em.
  4. Chỉ nhịn ăn khi được dặn. Theo CDC, xét nghiệm mỡ máu có thể cần nhịn 8–12 tiếng; bác sĩ sẽ hướng dẫn.
  5. Viết sẵn câu hỏi: Tôi cần tầm soát gì, tiêm vắc xin gì? Xét nghiệm này có lợi ích và rủi ro gì? Khi nào tái khám?

Giữ kết quả ở một nơi

Lưu kết quả xét nghiệm, đơn thuốc và sổ tiêm chủng theo ngày, trong một tập hồ sơ hoặc thư mục trên điện thoại. Mang theo mỗi lần đi khám, nhất là khi đổi cơ sở y tế.

Không chờ lịch khám khi có dấu hiệu nguy hiểm

Khám định kỳ không thay thế việc đi khám khi có triệu chứng mới. Gọi 115 ngay nếu có (theo NHS):

  • Đau ngực như bị đè ép, bóp chặt, có thể lan ra cánh tay, cổ, hàm.
  • Khó thở nặng, thở hổn hển, không nói được.
  • Môi hoặc da tái, xanh, xám.
  • Một bên mặt bị xệ, một tay yếu không nhấc lên được, nói ngọng hoặc nói khó.
  • Nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột ở một hoặc hai mắt.
  • Ngất và không phản ứng bình thường.

NHS lưu ý dấu hiệu đột quỵ có thể tự hết sau một lúc, nhưng vẫn cần được cấp cứu ngay.

Phòng khám có thể chia sẻ bài viết này với người bệnh.

Nguồn tham khảo

Bài viết liên quan