Bỏ qua tới nội dung chính
Clinic Hub Logo
Clinic Hub
Blog
← Quay lại Blog
Sức khỏe

Đo huyết áp tại nhà đúng cách: hướng dẫn từng bước

Clinic Hub
huyết áptăng huyết ápđo huyết áp tại nhàtim mạch

Read this article in English →

Tăng huyết áp thường không gây triệu chứng, nên nhiều người chỉ phát hiện khi đi khám. Đo huyết áp tại nhà giúp bạn và bác sĩ có thêm thông tin, với điều kiện đo đúng cách. Dưới đây là các bước theo hướng dẫn của Bộ Y tế, WHO, CDC và NHS.

Vì sao nên đo huyết áp tại nhà?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phần lớn người bị tăng huyết áp không có triệu chứng, và cách duy nhất để biết là đo huyết áp. WHO ước tính năm 2024 có khoảng 1,4 tỷ người từ 30 đến 79 tuổi bị tăng huyết áp, khoảng 44% trong số đó không biết mình mắc bệnh. Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể gây tổn thương tim, não (đột quỵ) và thận.

MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ) cho biết số đo tại nhà có thể phản ánh huyết áp hiện tại tốt hơn. Dù vậy, WHO nhấn mạnh việc nhân viên y tế đánh giá nguy cơ và bệnh đi kèm vẫn rất quan trọng.

Chọn máy đo phù hợp

  • Ưu tiên máy tự động đo ở bắp tay. Hội Y khoa Hoa Kỳ (AMA) khuyên dùng loại này. Máy đo cổ tay chỉ dùng khi vòng bít bắp tay không phù hợp; máy đo ngón tay không được khuyến nghị.
  • Chọn máy đã được kiểm định độ chính xác lâm sàng (AMA). Nếu không chắc, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
  • Chọn đúng cỡ vòng bít. Dùng thước dây đo vòng giữa bắp tay (cm), rồi so với khoảng kích thước in trên vòng bít hoặc hộp máy (AMA). Bộ Y tế nêu túi hơi trong băng quấn cần dài tối thiểu bằng 80% và rộng tối thiểu bằng 40% chu vi cánh tay.
  • Kiểm tra máy định kỳ. Bộ Y tế lưu ý thiết bị đo cần được kiểm chuẩn định kỳ. MedlinePlus khuyên mang máy theo khi đi khám để nhân viên y tế kiểm tra.

Chuẩn bị trước khi đo

  • Không ăn, uống gì trong 30 phút trước khi đo (CDC).
  • Không hút thuốc, uống rượu bia, cà phê hay tập thể dục ngay trước khi đo. CDC cho biết những việc này trong vòng 30 phút có thể làm số đo cao hơn; Bộ Y tế khuyên tránh cà phê, thuốc lá, rượu bia trong 2 giờ trước đó.
  • Đi tiểu trước khi đo (CDC).
  • Ngồi nghỉ ít nhất 5 phút (CDC); Bộ Y tế khuyên nghỉ 5 đến 10 phút trong phòng yên tĩnh.
  • Mặc áo tay rộng để quấn vòng bít trực tiếp lên da.

Các bước đo huyết áp tại nhà

  1. Ngồi đúng tư thế. Ngồi ghế có tựa, lưng dựa vào ghế, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, không bắt chéo chân (CDC).
  2. Đặt tay đúng độ cao. Cánh tay duỗi trên bàn, nếp khuỷu ngang mức tim (Bộ Y tế). Để tay buông thõng có thể làm số đo cao hơn (CDC).
  3. Quấn vòng bít lên da trần, không quấn qua áo, vừa khít nhưng không quá chặt (CDC). Bờ dưới vòng bít ở trên nếp khuỷu khoảng 2 cm (Bộ Y tế).
  4. Ngồi yên, không nói chuyện khi máy đang đo.
  5. Đo ít nhất hai lần, cách nhau 1 đến 2 phút (CDC, Bộ Y tế). Nếu hai lần chênh nhau trên 10 mmHg, Bộ Y tế khuyên nghỉ trên 5 phút rồi đo lại vài lần.
  6. Lần đầu tiên, đo cả hai tay. Tay có số đo cao hơn sẽ được dùng để theo dõi về sau (Bộ Y tế).
  7. Đo vào cùng một giờ mỗi ngày (CDC). NHS mô tả việc đo buổi sáng và buổi tối trong số ngày bác sĩ chỉ định.
  8. Ghi lại ngay cả hai con số sau mỗi lần đo.

Cách ghi nhật ký huyết áp

CDC khuyên ghi mọi lần đo vào nhật ký. Bộ Y tế hướng dẫn ghi theo dạng "tâm thu/tâm trương", ví dụ 126/82 mmHg, và không làm tròn số. Một bảng đơn giản là đủ:

NgàyBuổiLần 1Lần 2Tay đoGhi chú
Sáng
Tối

Mẹo để nhật ký có ích:

  • Ghi đúng con số máy hiển thị, kể cả lần cao hoặc thấp bất thường.
  • Ghi chú hoàn cảnh: ngủ kém, lo lắng, đau đầu, chóng mặt.
  • Mang nhật ký và máy đo theo mỗi lần đi khám.
  • AMA khuyến nghị theo dõi trong 7 ngày, nhưng số ngày cụ thể nên theo chỉ định của bác sĩ.

Số đo tại nhà nói lên điều gì?

Theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp của Bộ Y tế, ngưỡng chẩn đoán khi tự đo tại nhà (đo nhiều lần) là từ 135/85 mmHg trở lên, thấp hơn ngưỡng 140/90 mmHg khi cán bộ y tế đo đúng quy trình. NHS (Anh) dùng cùng hai mức này.

Cần nhớ:

  • Một lần đo cao chưa đủ để kết luận. WHO cho biết tăng huyết áp được chẩn đoán khi số đo cao vào hai ngày khác nhau.
  • Các hướng dẫn không hoàn toàn giống nhau; ví dụ CDC (Mỹ) dùng mức 130/80 mmHg. Hãy để bác sĩ diễn giải số đo của bạn.
  • Nếu đang điều trị, hãy hỏi bác sĩ trước khi thay đổi bất cứ điều gì dựa trên số đo ở nhà.

Khi nào nên liên hệ bác sĩ sớm

  • Số đo tại nhà vẫn cao: MedlinePlus khuyên liên hệ ngay với nhân viên y tế.
  • Bạn thường đau đầu hoặc nhìn mờ (NHS).
  • Bạn bị đau ngực lúc có lúc không (NHS).
  • Bạn có triệu chứng khác mà bạn lo là do huyết áp (NHS).

Khi nào cần gọi 115 ngay

WHO cho biết huyết áp rất cao, thường từ 180/120 mmHg trở lên, có thể gây đau đầu dữ dội, đau ngực, chóng mặt, khó thở, buồn nôn, nôn, nhìn mờ, lú lẫn, chảy máu mũi hoặc nhịp tim bất thường.

Gọi 115 ngay, dù máy đo cho con số bao nhiêu, nếu bạn hoặc người bên cạnh có một trong các dấu hiệu sau:

  • Đau hoặc tức ngực đột ngột, không giảm (NHS).
  • Cơn đau lan ra cánh tay, cổ, hàm, bụng hoặc lưng (NHS).
  • Đau ngực kèm vã mồ hôi, buồn nôn, choáng váng hoặc khó thở (NHS).
  • Đột ngột tê hoặc yếu mặt, tay, chân, nhất là ở một bên cơ thể (CDC).
  • Đột ngột lú lẫn, khó nói hoặc khó hiểu lời người khác (CDC).
  • Đột ngột nhìn không rõ, khó đi lại, chóng mặt hoặc mất thăng bằng (CDC).
  • Đau đầu dữ dội đột ngột, không rõ nguyên nhân (CDC).

Trong lúc chờ, hãy ghi lại thời điểm triệu chứng bắt đầu (CDC) và không tự lái xe đến bệnh viện (NHS).

Các phòng khám có thể chia sẻ bài viết này với người bệnh cần theo dõi huyết áp tại nhà.

Nguồn tham khảo

Bài viết liên quan